Khoảng trống giữa hai cành đôi khi đáng giá hơn một chồi non mọc thêm. Cành phân bố đúng hướng sẽ đón được ánh sáng, lá quang hợp tốt và không khí lưu thông dễ dàng. Trái lại, tán um tùm nhưng cành mọc chen chúc có thể khiến cây tiêu hao dinh dưỡng mà hiệu quả tích lũy không cao. Vì vậy, kích thích phát triển tán cây cần hướng đến một bộ khung cân đối, thông thoáng và phù hợp với mục tiêu canh tác, không phải thúc cây ra càng nhiều cành lá càng tốt.

Kích thích phát triển tán cây không phải cứ nhiều cành là tốt

Tán cây được hình thành từ thân chính, cành cấp một, cành cấp hai, chồi mới và bộ lá. Mỗi nhóm cây có đặc điểm tạo tán khác nhau, nhưng một bộ tán tốt thường cần đáp ứng ba yêu cầu: cành phân bố hợp lý, lá nhận đủ ánh sáng và khung cây đủ chắc để duy trì sinh trưởng hoặc mang trái.

Nếu thúc cây ra nhiều chồi mà không định hướng, các cành có thể mọc dựng đứng, đan chéo hoặc tập trung về một phía. Bộ tán nhìn bên ngoài rất xanh nhưng phần bên trong lại thiếu sáng. Cành yếu dần, lá dễ rụng và độ ẩm trong tán tăng cao sau mưa.

Vì thế, trước khi kích thích phát triển tán cây, bà con cần xác định rõ cây đang được nuôi theo mục tiêu nào.

• Một bộ tán đạt yêu cầu nhìn như thế nào?

Cành chính cần đủ khỏe, không tạo góc quá yếu và không tập trung quá nhiều tại một vị trí. Các cành nhỏ hơn nên phát triển ra khoảng không còn trống thay vì quay vào giữa tán hoặc cọ xát lẫn nhau.

Lá cần được phân bố tương đối đều. Phần trong tán vẫn nhận được ánh sáng tán xạ, không bị tối và ẩm kéo dài. Khi lá mới hoàn thiện, phiến lá nên có kích thước phù hợp với giống, màu sắc đồng đều và không quá mềm.

Đối với cây ăn trái, bộ tán còn phải thuận tiện cho việc phun chăm sóc, thu hoạch và kiểm tra sâu bệnh. Tán quá cao hoặc quá rộng có thể làm tăng chi phí lao động và khiến dung dịch phun khó tiếp cận đều.

• Những biểu hiện cho thấy tán đang phát triển sai hướng

Đọt vươn dài nhưng ít phân cành thường khiến tán bị thưa ở vị trí cần thiết. Ngược lại, quá nhiều chồi mọc sát nhau lại tạo thành các cụm rậm, cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng.

Cành non lâu cứng, đốt kéo dài và lá xanh đậm bất thường có thể liên quan đến dư đạm hoặc thiếu ánh sáng. Cây chỉ phát triển mạnh một phía cần được kiểm tra hướng nắng, không gian trồng và tình trạng bộ rễ.

Do đó, đánh giá tán không nên chỉ đếm số lượng cành. Điều quan trọng hơn là mỗi cành mọc ở đâu, có nhận được ánh sáng không và có đóng góp vào cấu trúc lâu dài của cây hay không.

Muốn kích thích phát triển tán cây, phải vừa nuôi vừa chọn cành

Tạo tán là quá trình kết hợp giữa kích thích sinh trưởng và điều chỉnh cấu trúc. Dinh dưỡng giúp cây có nguyên liệu hình thành chồi mới, còn kỹ thuật cắt tỉa quyết định những chồi nào được giữ lại. Thiếu một trong hai phần, tán cây khó đạt được hình dạng mong muốn.

• Bước đầu tiên: sửa lại khung tán

Bà con nên quan sát cây từ nhiều hướng để tìm những khoảng trống cần bổ sung cành. Cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc vào trong hoặc giao nhau có thể được loại bỏ tùy theo sức cây.

Dụng cụ cắt cần sắc và sạch để vết cắt gọn. Không nên cắt quá nhiều cành trong cùng một lần nếu cây đang yếu hoặc thời tiết quá nắng nóng. Sau khi tỉa, cây cần giữ lại lượng lá phù hợp để tiếp tục quang hợp và nuôi bộ rễ.

Với cành mới mọc đúng vị trí, bà con có thể định hướng nhẹ từ sớm. Chờ đến khi cành đã già và cứng mới uốn hoặc điều chỉnh sẽ làm tăng nguy cơ nứt, gãy.

• Bước tiếp theo: chuẩn bị sức cây trước khi thúc chồi

Cây vừa mang nhiều trái, vừa bị sâu bệnh hoặc trải qua ngập úng không nên được thúc đọt ngay. Bộ rễ cần được kiểm tra và phục hồi trước để đủ sức nuôi lượng chồi mới.

Đất nên có độ ẩm vừa phải, thoát nước tốt và không bị nén chặt. Nguồn hữu cơ phù hợp giúp cải thiện môi trường đất, nhưng cần được sử dụng đúng cách, tránh đưa vật liệu chưa hoai mục vào sát vùng rễ.

Bà con cũng nên kiểm tra tình trạng sâu bệnh còn tồn tại trên thân, cành và lá. Nếu tác nhân gây hại chưa được kiểm soát, đọt non mới xuất hiện sẽ dễ tiếp tục bị tấn công.

• Nuôi chồi mới bằng dinh dưỡng cân đối

Đạm cần thiết cho quá trình hình thành cành lá, nhưng không nên được sử dụng đơn lẻ với lượng cao. Cây còn cần lân, kali, canxi, magie và các nguyên tố vi lượng để chồi phát triển, lá mở và cành dần cứng cáp.

Khi sử dụng phân bón lá hoặc chế phẩm hỗ trợ kích thích phát triển tán cây, bà con cần chọn theo giai đoạn của chồi. Thời điểm chồi mới hình thành khác với lúc lá đang mở hoặc khi cành chuẩn bị chuyển già.

Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, đúng nồng độ trên hướng dẫn. Không tự ý phối trộn nhiều sản phẩm nếu chưa kiểm tra tính tương thích. Một hỗn hợp quá đậm có thể làm cháy lá non hoặc khiến cây phát triển mất cân đối.

• Giữ đúng chồi, bỏ đúng lúc

Sau khi cây bật chồi, không phải chồi nào cũng nên giữ. Bà con có thể đánh giá theo ba câu hỏi:

• Chồi có mọc vào khoảng trống cần tạo tán không?
• Hướng chồi có giao với cành khác hay quay vào trong tán không?
• Vị trí chồi có đủ chắc để hình thành cành lâu dài không?

Chồi thừa nên được loại bỏ khi còn nhỏ để cây ít mất sức và vết bỏ chồi nhanh lành hơn. Những chồi được giữ lại cần tiếp tục theo dõi, tránh để sâu chích hút hoặc bệnh hại làm biến dạng lá non.

Tán cây chỉ hoàn thiện khi cơi đọt đã già, lá chuyển sang trạng thái ổn định và cành đủ cứng. Thấy cây vừa bung đọt không có nghĩa quá trình tạo tán đã kết thúc.

Kích thích phát triển tán cây đúng nhu cầu để tránh nuôi cành vô ích

Chi phí tạo tán không chỉ nằm ở lượng phân bón đã dùng. Mỗi chồi mọc sai vị trí đều tiêu thụ nước và dinh dưỡng, sau đó bà con lại mất thêm công cắt bỏ. Chọn đúng giải pháp ngay từ đầu sẽ giúp cây tập trung nguồn lực vào những cành có giá trị hơn.

Thể Thuận Group cung cấp đa dạng các dòng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và chế phẩm sinh học phục vụ nhiều giai đoạn chăm sóc cây trồng. Với nhu cầu tạo tán, việc tư vấn có thể được định hướng từ sức khỏe bộ rễ, khả năng bật chồi, tình trạng lá đến các đối tượng gây hại thường xuất hiện trên đọt non.

Thương hiệu & phân phối

Hệ thống phân phối sản phẩm

Hình ảnh thương hiệu và hoạt động phân phối thực tế tại thị trường

Thương hiệu & phân phối

Hệ thống phân phối

Hình ảnh thương hiệu và hoạt động thực tế tại thị trường

BRAND
DISTRIBUTION
NETWORK

Khi cần tư vấn kích thích phát triển tán cây, bà con nên gửi thông tin về giống cây, tuổi cây, mục tiêu tạo tán và tình trạng hiện tại. Hình ảnh chụp toàn cây từ vài hướng sẽ giúp thể hiện rõ vị trí cành, độ thưa dày và những khoảng tán cần điều chỉnh. Nếu cây vừa thu hoạch, vừa cắt tỉa hoặc từng bị ngập, hạn hay sâu bệnh, bà con cũng nên cung cấp thêm để lựa chọn giải pháp phù hợp hơn.

Từ dữ liệu thực tế, Thể Thuận có thể hỗ trợ bà con xem xét nên ưu tiên phục hồi rễ, bổ sung dinh dưỡng, dưỡng chồi hay kiểm soát sâu bệnh trước. Nhờ đó, các sản phẩm được sử dụng theo đúng thứ tự thay vì cùng lúc thúc cây ra đọt khi nền sức cây chưa sẵn sàng.

Một bộ tán tốt cần được tạo ra bằng cả dinh dưỡng lẫn bàn tay chọn cành. Muốn kích thích phát triển tán cây hiệu quả, bà con hãy xác định trước hình dáng cần hướng đến, giữ những chồi có giá trị và nuôi chúng đến khi cành lá hoàn thiện. Nếu chưa rõ cây đang thiếu sức, thiếu dinh dưỡng hay cần điều chỉnh cấu trúc tán, bà con có thể liên hệ Thể Thuận Group để được tư vấn giải pháp phù hợp, hạn chế nuôi cành thừa và tối ưu công chăm sóc cho khu vườn.